40% e konsumatorëve provojnë kanale të reja blerjesh – ja çfarë do të thotë për shitjet në internet

Sondazhi i PwC Voice of the Consumer 2025 përfshiu mbi 21,000 njerëz nga 28 vende në të gjitha kontinentet. Ata iu përgjigjën pyetjeve se ku dhe si blejnë ushqime, çfarë motivon zgjedhjet e tyre të markës dhe çfarë roli luajnë çmimi, shëndeti, teknologjia ose shqetësimet klimatike në vendimet e tyre. Kampioni përfshinte të anketuarit më të rinj dhe më të vjetër, konsumatorë urbanë dhe ruralë, duke kapur me sukses qëndrime dhe prioritete të ndryshme. Rezultati është një pikëpamje përfaqësuese se si po ndryshon sjellja e konsumatorit në ushqim.

Konsumatorët po eksplorojnë kanale të reja shitjesh

Ndërsa supermarketet tradicionale mbeten destinacioni dominues i blerjeve për shumicën e klientëve, format alternative të shitjeve po rriten gradualisht. Gati 40% e konsumatorëve kanë provuar opsione të tjera vitin e kaluar. Klienti mesatar sot përdor 3.6 kanale shitjesh, të tilla si:

• Tregjet e fermerëve ofrojnë kontakt autentik me prodhuesit vendas dhe freski që zinxhirët e mëdhenj vështirë se mund të përputhen. Konsumatorët fitojnë jo vetëm produkte, por edhe besim në origjinën e ushqimit.
• Kompletet e vakteve po fitojnë popullaritet veçanërisht në qytete. Paketat e përgatitura paraprakisht me përbërës dhe receta kursejnë kohë duke ofruar ndjesinë se njerëzit po “gatuajnë vetë” – vetëm pa u shqetësuar për planifikimin e blerjeve.
• Dorëzimi sipas kërkesës është segmenti më i ri, por me rritje të shpejtë. Klientët porosisin ushqime përmes një aplikacioni dhe i kanë në shtëpi brenda pak minutash. Ky model mbështetet në mikro-magazina dhe korrierë të shpejtë, kryesisht duke synuar blerje më të vogla “këtu dhe tani”.

dyqane elektronike që mund të prezantojnë modele abonimi ose oferta të specializuara (p.sh., ushqime të shëndetshme me abonim mujor) kanë një shans për të kapur këtë valë të re.

Shëndeti dhe siguria kanë më shumë rëndësi se çmimi

Konsumatorët gjithnjë e më shumë lidhin zgjedhjet ushqimore me shëndetin e tyre. Deri në 62% e të anketuarve identifikuan ushqimet ultra të përpunuara dhe pesticidet si probleme më të mëdha sesa çmimi ose vlerat ushqyese. Ky qëndrim është më i fortë në mesin e brezave të rinj, veçanërisht mijëvjeçarëve, dhe lidhet me interesin për vitaminat dhe suplementet ushqimore.

Paradoksalisht, shumica e njerëzve nuk mund t’i përkthejnë plotësisht këto shqetësime në blerjet e tyre aktuale. Vetëm një e treta e të anketuarve thonë se shmangin në mënyrë aktive ushqimet ultra të përpunuara. Është e ngjashme me alkoolin – shumë njerëz duan të kufizojnë konsumin, por ndryshimet reale janë më të ngadalta.

Një gjetje tjetër e rëndësishme është zhvendosja e përgjegjësisë: më shumë se gjysma e konsumatorëve presin që kompanitë ushqimore të luajnë një rol aktiv në mbështetjen e stileve të shëndetshme të jetesës. Deri në 33% e klientëve madje deklarojnë se përfitimet shëndetësore janë një arsye kryesore pse ata do të kalonin në një markë tjetër.

AI dhe teknologjia hyni në menu

Teknologjia nuk është më vetëm një shtesë, por po bëhet pjesë e vendimeve të përditshme ushqimore. Deri në 70% e konsumatorëve përdorin një aplikacion shëndetësor ose një lloj pajisjeje të veshur – nga orët inteligjente klasike deri te monitorët e specializuar të glukozës ose pajisjet inteligjente të kuzhinës. Deri në 9% e njerëzve identifikohen si “entuziastë të teknologjisë shëndetësore”: ata përdorin katër ose më shumë teknologji të tilla dhe ndryshojnë në mënyrë demonstruese zakonet e tyre të jetesës bazuar në të dhënat që ato japojnë.

Ndikimi është i prekshëm: 90% e përdoruesve të pajisjeve të veshura pretendojnë se pajisjet ndryshuan sjelljen e tyre të përditshme dhe një e treta madje flasin për ndryshime themelore. Konsumatorët nuk janë më marrës pasivë të informacionit, por lidhin në mënyrë aktive të dhënat me blerjet dhe stilin e tyre të jetesës.

Një tjetër sinjal i fortë është hapja ndaj inteligjencës artificiale. Afërsisht gjysma e të anketuarve janë të gatshëm të përdorin AI gjeneruese për planifikimin e vakteve dhe listat e blerjeve. Kjo krijon hapësirë për një ekosistem të tërë ku ushqimi lidhet me shëndetin, blerjet dhe rekomandimet e personalizuara.

Për dyqanet elektronike lokale, personalizimi sot shpesh ka të bëjë me rekomandime të thjeshta si “klientët e tjerë gjithashtu blenë…”. Megjithatë, rezultatet e PwC tregojnë se klientët janë gjithnjë e më të hapur për integrimin më të thellë të teknologjisë në ushqimin e tyre – qoftë përmes aplikacioneve, pajisjeve të veshura ose planifikimit të blerjeve të AI. Lidhja e këtyre botëve nuk është ende e zakonshme, por tendenca është e qartë. Ata që mund ta kuptojnë atë siç duhet në të ardhmen (e afërt) mund të fitojnë një avantazh të dobishëm.

Çmimi ende vendos, por vlerat po rriten

Kostot e jetesës dhe rritja e çmimeve të ushqimit i detyrojnë njerëzit të bëjnë kompromise. Më shumë se gjysma e konsumatorëve pranojnë se përpiqen të kursejnë para. Ata përdorin zbritje, blejnë etiketa private ose kërkojnë paketa me vlerë më të mirë. Deri në 44% e klientëve konsiderojnë në mënyrë aktive kalimin në produkte më të lira, edhe kur normalisht preferojnë të tjerët.

Megjithatë, sondazhi tregon gjithashtu se vlerat e deklaruara dhe sjellja reale shpesh ndryshojnë:

• 44% e njerëzve pretendojnë se janë të gatshëm të paguajnë më shumë për produktet lokale, por 56% preferojnë alternativa të huaja më të lira kur vendosin.
• 44% do të paguanin më shumë për ushqim të qëndrueshëm, por 82% nuk ndjekin atë që kompanitë komunikojnë për qëndrueshmërinë e tyre.
• 62% kanë frikë nga ushqimet ultra të përpunuara, por vetëm 35% thonë se në fakt i shmangin ato.

Zhvendosja drejt markave private të zinxhirit është qartë e dukshme edhe këtu. Disa tashmë ofrojnë në mënyrë rutinore linja të tëra produktesh “më të shëndetshme” ose “më të qëndrueshme” me çmime më të përballueshme.

Konkurrenca vetëm në çmim është një rrugë pa krye – klientët kursejnë para, por nëse mund të ofroni një kombinim të “vlerës për para + vlerë të shtuar” (p.sh., origjina lokale, parametra më të mirë ushqyes), ju keni një shans për të ruajtur besnikërinë edhe në një mjedis të ndjeshëm ndaj çmimeve.

Qëndrueshmëria duhet të përkthehet në praktikë

Më shumë se 80% e njerëzve kanë frikë nga ndryshimet klimatike, por vetëm një pjesë e vogël (14%) sillen si konsumatorë vërtet të ndërgjegjshëm për mjedisin që blejnë në përputhje me rrethanat. Shumica e klientëve zgjedhin hapa praktikë – ata blejnë vetëm atë që konsumojnë ose përpiqen të kufizojnë mbetjet ushqimore.

Gatishmëria për të paguar më shumë për ushqim miqësor me mjedisin nuk është ende e lartë – 44% e klientëve e deklarojnë atë, ndërsa 43% të tjerë mund ta imagjinojnë. Në praktikë, megjithatë, konsumatorët ndjekin gjëra më konkrete, të tilla si origjina lokale ose mungesa e pesticideve.

Klientët gjithashtu vlerësojnë gjithnjë e më shumë paketimin që ndihmon në ruajtjen e ushqimit më gjatë dhe kështu redukton mbetjet – qoftë paketimi me vakum dhe mbrojtës që zgjat freskinë e mishit ose perimeve, porcione më të vogla të përshtatura për konsum të shpejtë ose forma më të qëndrueshme si produktet e ngrira dhe të thata.

Këtu dyqanet elektronike më të vogla kanë hapësirë për të shkëlqyer, duke punuar me prodhuesit vendas. Ata mund të ofrojnë zinxhirë furnizimi të shkurtër dhe transparentë.

Çfarë do të thotë kjo për tregtinë elektronike evropiane?

1. Modelet e dorëzimit dhe abonimit do të bëhen shtesa kryesore për shitjet klasike në internet në të gjithë tregjet e BE-së.
2. Personalizimi dhe AI do të përcaktojnë nëse klientët zgjedhin dyqanin tuaj elektronik apo konkurrentët, me përdorimin e të dhënave në përputhje me GDPR duke u bërë një avantazh konkurrues.
3. Transparenca dhe shëndeti janë fusha ku mund të fitoni kundër lojtarëve më të fortë nëse komunikimi është i besueshëm dhe plotëson standardet rregullatore të BE-së.
4. Çmimi ende vendos, por dyqanet elektronike evropiane mund të fitojnë me një kombinim të vlerës për para + vlerë të shtuar (p.sh., parametra më të mirë ushqyes, burime lokale, certifikata të qëndrueshmërisë).

Shitjet online të ushqimit në të gjithë Evropën do të duhet të gjejnë ekuilibër midis çmimit, shëndetit, qëndrueshmërisë dhe komoditetit. Ata që mund t’i kombinojnë këta katër faktorë duke lundruar në preferencat dhe rregulloret e ndryshme të tregut të BE-së kanë një shans të madh për sukses.